Hoe werkt een infiltratiesysteem voor regenwater?

Met een infiltratiesysteem voor regenwater houd je regenwater op je eigen terrein. Welk infiltratiesysteem bij jouw situatie past, hangt vooral af van: De hoeveelheid regenwater die op het terrein moet worden opgevangen De bodemsoort en de snelheid waarmee de bodem water opneemt De beschikbare ruimte voor een infiltratiesysteem De grondwaterstand op het terrein

Hoe werkt een regenwaterinfiltratiesysteem

Wat is een infiltratiesysteem voor regenwater?

Een infiltratiesysteem is een voorziening die regenwater tijdelijk bergt en daarna aan de omliggende bodem afgeeft. Je verwerkt het hemelwater daarmee lokaal in plaats van het rechtstreeks via het riool af te voeren. Dat kan bovengronds of ondergronds en met verschillende typen voorzieningen. Wat op jouw terrein logisch is, hangt dus echt af van de lokale situatie.

Hoe werkt een regenwaterinfiltratiesysteem?

Een regenwaterinfiltratiesysteem zorgt ervoor dat regenwater niet direct wordt afgevoerd, maar lokaal een gecontroleerde route krijgt. Het systeem combineert afkoppelen, tijdelijke berging en infiltratie in één geheel. Zo krijgt de bodem tijd om het water te verwerken, terwijl het ontwerp ook rekening houdt met momenten waarop meer regen valt dan de voorziening aankan.

Regenwater van dak, terras of oprit afkoppelen van het riool

Regenwater stroomt normaal via goten, kolken en leidingen richting het riool. Bij het afkoppelen van regenwater leid je water van een dak, terras of oprit naar een infiltratievoorziening op het eigen terrein. Hoe je die route het beste aanlegt, hangt af van:

De bestaande regenwaterafvoer rond het gebouw
De hoogteverschillen op het terrein
De inrichting rond het gebouw

Regenwater tijdelijk bergen en gecontroleerd in de bodem laten infiltreren

De bodem kan niet onbeperkt water tegelijk opnemen. Daarom bergt een infiltratiesysteem regenwater eerst tijdelijk en geeft het daarna geleidelijk af. Zo krijgt de bodem letterlijk de tijd om het water op te nemen. De combinatie van bergingsruimte en infiltratiesnelheid bepaalt hoeveel water het systeem tijdens en na een bui kan verwerken.

Een veilige overloop of overstort voor het infiltratiesysteem voorzien bij piekbuien

Ook een goed berekend infiltratiesysteem kent zijn grenzen. Tijdens een uitzonderlijk zware bui kan tijdelijk meer water binnenkomen dan de voorziening kan bergen of infiltreren. Een veilige overloop of overstort geeft dat overtollige water dan een gecontroleerde route. Zo voorkom je dat het water zelf een uitweg zoekt, bijvoorbeeld richting een gebouw of over het terrein.

Welke soorten infiltratiesystemen voor regenwater zijn er?

Regenwater kun je op verschillende manieren in de bodem brengen. Veelgebruikte infiltratievoorzieningen zijn:

Infiltratiekratten
Infiltratiebuizen en IT-systemen
Verticale infiltratievoorzieningen
Infiltratietunnels

Alle infiltratievoorzieningen werken vanuit hetzelfde principe, maar gebruiken de beschikbare ruimte anders. Welke oplossing het beste past, hangt daarom niet alleen af van capaciteit, maar ook van de bodem, terreinindeling en beschikbare diepte.

Infiltratiekratten voor ondergrondse berging en infiltratie van regenwater

Infiltratiekratten vormen onder de grond een open bergingsruimte voor regenwater. Het water stroomt de kratten in en krijgt vanuit die tijdelijke opslag de tijd om via de bodem rondom de voorziening weg te zakken. Omdat alles onder de grond gebeurt, blijft het maaiveld erboven grotendeels beschikbaar voor een andere functie.

Infiltratiebuizen en IT-systemen voor transport en infiltratie van regenwater

Infiltratiebuizen combineren het transport van regenwater met infiltratie langs het leidingtracé. Een IT-systeem, oftewel infiltratie- en transportriool, gebruikt hetzelfde uitgangspunt op grotere of langere trajecten. Je brengt het water daarmee niet eerst volledig naar één centrale plek, maar verspreidt de infiltratie over een groter deel van het terrein.

Verticale regenwaterinfiltratie en infiltratietunnels bij beperkte ruimte

Wanneer horizontale ruimte beperkt is, kunnen verticale infiltratie of infiltratietunnels een alternatief bieden. Deze oplossingen benutten de beschikbare ruimte anders dan een breed kratveld. Of dat op jouw locatie werkt, hangt sterk af van:

De bodemopbouw
De grondwaterstand
De beschikbare infiltratiediepte

Weinig ruimte betekent dus niet automatisch dat iedere diepe oplossing geschikt is.

Wanneer is de bodem geschikt voor regenwaterinfiltratie?

Niet iedere bodem is vanzelf geschikt voor infiltratie. Daarom beoordeel je de grond vóór het ontwerp en kijk je naar de eigenschappen die bepalen hoeveel water de bodem aankan. Zo voorkom je dat een infiltratievoorziening op papier voldoende capaciteit heeft, maar in de praktijk te langzaam leegloopt.

Doorlatendheid of k-waarde van de bodem bepalen voor regenwaterinfiltratie

De doorlatendheid geeft aan hoe gemakkelijk water door de bodem stroomt. Ontwerpers drukken deze eigenschap vaak uit als de k-waarde. Een goed doorlatende bodem verwerkt regenwater sneller dan een slecht doorlatende bodem en vraagt daardoor een andere berging. Met bodemonderzoek of een infiltratieproef krijg je een veel beter beeld van wat de grond op jouw locatie daadwerkelijk aankan.

Grondwaterstand en beschikbare infiltratiediepte controleren voor regenwaterinfiltratie

Naast de bodemsoort bepaalt de grondwaterstand hoeveel ruimte beschikbaar blijft om regenwater te infiltreren. Je wilt voldoende onverzadigde bodem tussen de infiltratievoorziening en het grondwater behouden. Kijk daarom niet alleen naar de gemiddelde situatie, maar ook naar perioden waarin het grondwater hoger staat. Juist die informatie bepaalt mede hoe diep en waar je de voorziening kunt aanleggen.

Hoe dimensioneer je een infiltratiesysteem voor regenwater?

Een infiltratiesysteem dimensioneer je niet met één standaardmaat. Je brengt eerst in kaart hoeveel regenwater naar de voorziening stroomt en hoe snel de bodem dat water weer kan verwerken. Vervolgens stem je de benodigde berging daarop af. Je kijkt dus niet naar één los getal, maar naar de samenhang tussen wateraanvoer, infiltratiecapaciteit en de omstandigheden op het terrein.

Dak- en verhard oppervlak, neerslag en benodigde bergingscapaciteit meenemen in de dimensionering

Hoe groter het aangesloten dak, terras of andere verharde oppervlak, hoe meer regenwater tijdens een bui richting het infiltratiesysteem stroomt. Ook de hoeveelheid neerslag die je wilt kunnen opvangen speelt mee. Samen bepalen deze gegevens hoeveel tijdelijke bergingsruimte je nodig hebt. Zo sluit de capaciteit aan op het oppervlak dat daadwerkelijk water aanvoert.

Infiltratiesnelheid van de bodem en leeglooptijd meenemen in de dimensionering

Niet alleen de hoeveelheid binnenkomend water telt. Ook de snelheid waarmee de bodem het water opneemt bepaalt hoe snel de berging weer beschikbaar komt voor een volgende bui. Een systeem dat langzaam leegloopt, vraagt een andere dimensionering dan een voorziening in goed doorlatende grond. Het gaat dus om die samenhang, niet simpelweg om zoveel mogelijk kubieke meters opslag.

Waar leg je een infiltratiesysteem voor regenwater aan?

De beste plek ligt niet automatisch waar toevallig nog ruimte over is. Het systeem moet het regenwater eenvoudig kunnen ontvangen, voldoende ruimte in de bodem hebben en geen ongewenste risico's voor het gebouw of andere voorzieningen veroorzaken. Daarom denk je al tijdens het ontwerp na over de locatie en niet pas wanneer de uitvoering begint.

Een geschikte locatie voor het infiltratiesysteem op eigen terrein kiezen

Kijk bij het kiezen van een geschikte locatie voor het infiltratiesysteem naar:

De beschikbare oppervlakte voor de infiltratievoorziening
De hoogteverschillen die de afvoer van regenwater beïnvloeden
De ligging van bestaande kabels en leidingen
De bodemsoort en doorlatendheid van de bodem
De bereikbaarheid voor aanleg, inspectie en onderhoud

Het regenwater moet zonder onnodig ingewikkelde omwegen naar de voorziening kunnen stromen. Denk daarbij ook alvast aan inspectie en onderhoud na aanleg. Een plek die tijdens de bouw handig lijkt, moet immers ook jaren later nog praktisch bereikbaar zijn.

Afstand tussen het infiltratiesysteem, de woning, fundering en andere voorzieningen beoordelen

Je wilt regenwater in de bodem brengen zonder daarmee problemen rond funderingen, kelders, leidingen of andere voorzieningen te veroorzaken. Daarom beoordeel je de afstand tot het gebouw en de omgeving altijd in samenhang met bodem, grondwater en diepte. Er bestaat dus niet één afstand die je op ieder terrein simpelweg kunt aanhouden.

Hoe houd je een infiltratiesysteem voor regenwater schoon en goed werkend?

Een infiltratiesysteem blijft alleen goed werken wanneer vervuiling beheersbaar blijft en je belangrijke onderdelen eenvoudig kunt controleren. Daarom hoort onderhoud al bij het ontwerp: je wilt onderdelen bereikbaar houden en problemen vroeg kunnen zien voordat ze de werking van het systeem beïnvloeden.

Blad, zand en slib afvangen voordat regenwater het infiltratiesysteem bereikt

Vuil dat eenmaal in een ondergrondse infiltratievoorziening zit, haal je er vaak een stuk lastiger uit. Daarom houd je vervuiling bij voorkeur tegen vóórdat het regenwater de voorziening bereikt. Een bladscheider vangt grof vuil zoals bladeren af en een zandvangput geeft fijnere deeltjes de kans om te bezinken.

Let ook op wat vanaf verharde oppervlakken met het regenwater meestroomt, olie, verf, brandstof en andere chemicaliën horen niet in een infiltratiesysteem thuis. Zo bescherm je niet alleen de voorziening tegen verstopping, maar voorkom je ook dat ongewenste stoffen via het systeem in de bodem terechtkomen.

Geotextiel, ontluchting en inspectiemogelijkheden correct toepassen in het infiltratiesysteem

Drie onderdelen helpen om het infiltratiesysteem ook na aanleg goed te laten functioneren:

Geotextiel houdt grond en zand buiten en beperkt wortelingroei
Ontluchting voert lucht af wanneer het systeem zich met water vult
Inspectiepunten geven toegang voor controle en onderhoud

Hoe je deze onderdelen precies toepast, hangt af van het gekozen systeem en de omstandigheden in de bodem.

Het infiltratiesysteem onderhouden en controleren om verstopping te voorkomen

Controleer vooral de onderdelen die vuil tegenhouden en waar water het systeem binnenkomt. Verwijder opgehoopt blad, zand en slib voordat ze de doorstroming beperken. Kijk ook af en toe wat er na een flinke bui gebeurt: zakt het water nog normaal weg? Blijft een voorziening opvallend lang vol staan, dan verdient dat aandacht omdat vervuiling of veranderde bodemcondities de infiltratie kunnen afremmen.

Wat zijn de voordelen van regenwater infiltreren?

Door regenwater op eigen terrein te infiltreren, geef je het water lokaal de ruimte in plaats van het direct af te voeren. Dat ontlast het riool tijdens neerslag en helpt voorkomen dat grote hoeveelheden water zich tegelijk op één plek verzamelen. Tegelijk krijgt de bodem de kans om het regenwater op te nemen. Zo kijk je niet alleen naar het afvoeren van water, maar ook naar wat je er lokaal mee kunt bereiken.

Minder belasting van riool en minder kans op lokale wateroverlast

Een afgekoppeld oppervlak stuurt tijdens een bui minder regenwater rechtstreeks naar het riool. Dat vermindert de directe belasting van het rioolstelsel vanuit dat terrein. Door het water eerst te bergen, hoeft bovendien niet alles tegelijk weg. Een goed ontworpen voorziening helpt zo om regenwater tijdens stevige buien beter over tijd en ruimte te verdelen.

Regenwater lokaal vasthouden en verdroging van de bodem beperken

Regenwater dat infiltreert, blijft onderdeel van de lokale waterkringloop in plaats van direct uit het gebied te verdwijnen. De bodem krijgt zo meer kans om het water op te nemen. Vooral in droge perioden zie je de waarde van dat principe: je voert regenwater niet sneller af dan nodig, maar houdt het vast op de plek waar het valt.

Regenwaterinfiltratie combineren met buffering of hergebruik waar dat logisch is

Je hoeft regenwater niet altijd direct volledig te infiltreren. In sommige situaties kun je het eerst bufferen of een deel gebruiken voor toepassingen waarvoor geen drinkwater nodig is, waarna overtollig water alsnog infiltreert. Zo kun je verschillende manieren van lokaal waterbeheer slim combineren. Infiltratie blijft daarbij de route voor het regenwater dat je niet opslaat of hergebruikt.

Wat kost een infiltratiesysteem voor regenwater en zijn er subsidies?

De kosten van een infiltratiesysteem verschillen per situatie. Belangrijke kostenfactoren zijn:

Het aangesloten oppervlak
De benodigde bergingscapaciteit
Het type infiltratiesysteem
De omvang van het grondwerk
De bodemgesteldheid
De bereikbaarheid van de locatie

Een standaardbedrag zegt daarom weinig zolang je de situatie niet kent. Ook subsidies en fiscale voordelen verschillen per situatie. In 2026 kan een zakelijke investering in een infiltratiesysteem of wadi onder specifieke voorwaarden in aanmerking komen voor de MIA. Controleer wel altijd welke actuele regelingen lokaal gelden.

Dit artikel is geschreven door Johan Bel

Johan Bel is oprichter en eigenaar van Mijn Waterfabriek. Hij wordt gedreven om mensen, bedrijven en organisaties te helpen duurzamer met water om te gaan. Met meer dan 35 jaar ervaring in het vak heeft Johan een schat aan kennis opgebouwd over het (her)gebruik van regenwater en grijswater en dat deelt hij graag. En dat doet hij niet alleen, maar met een geweldig team aan mensen bij Mijn Waterfabriek.

Johan heeft een universitaire achtergrond en werkervaring in directieteams van meerdere productie- en toeleveringsbedrijven voor de bouw. Sinds 2009 is hij als zelfstandig ondernemer actief in de energie- en watertransitie. Hoogwaardige kennis, innovatie, samenwerken en service zitten in zijn DNA. Naast Mijn Waterfabriek is Johan actief als voorzitter van de Expertgroep Circulair Water en bestuurslid van de stichting Waterpro.

Veelgestelde vragen over infiltratiesystemen voor regenwater

Wanneer is een infiltratiesysteem voor regenwater nodig?

Een infiltratiesysteem komt in beeld wanneer je regenwater niet rechtstreeks naar het riool wilt of mag afvoeren en het op eigen terrein wilt verwerken. Dat speelt bijvoorbeeld bij afkoppelen, nieuwbouw of een terrein waar lokale waterberging onderdeel van het ontwerp vormt. Of infiltratie ook echt de juiste oplossing is, hangt af van de bodem, grondwater, ruimte en lokale eisen.

Is een infiltratiesysteem voor regenwater geschikt voor elke bodem?

Nee, niet iedere bodem neemt regenwater even makkelijk op. Vooral de doorlatendheid van de bodem en de grondwaterstand bepalen hoeveel water je op een locatie kunt infiltreren. Bij minder gunstige bodemomstandigheden heb je soms een ander ontwerp, extra berging of een andere oplossing voor de verwerking van regenwater nodig. Kijk daarom eerst goed naar de locatie voordat je een systeemtype of capaciteit kiest.

Hoe diep moet een infiltratiesysteem voor regenwater worden aangelegd?

Er bestaat geen vaste aanlegdiepte die overal werkt. De benodigde diepte hangt af van:

Het systeemtype
De bodemopbouw
De beschikbare ruimte
De leidingaansluitingen
De afstand tot het grondwater

Dieper is dus niet automatisch beter. Het ontwerp moet voldoende ruimte bieden om het water veilig te bergen en via geschikte bodemlagen te laten infiltreren.

Kun je regenwaterinfiltratie combineren met drainage?

Infiltratie laat regenwater in de bodem zakken, terwijl drainage water juist uit de bodem afvoert. Beide systemen kunnen op hetzelfde terrein voorkomen, maar mogen elkaar niet tegenwerken. Stem het ontwerp daarom af op de grondwaterstand, bodemopbouw, waterstromen en het doel van beide systemen.